Ama’s, een kwetsbare groep

Van alle vluchtelingen die naar Belgie komen is ruim een kwart jonger dan vijftien jaar. Veel jongeren vluchten samen met (één van) hun ouders. De laatste jaren komen ook veel alleenstaande minderjarige asielzoekers (ama’s) naar Belgie. De jongeren staan tijdens hun verblijf in Belgie onder voogdij van de instelling Nidos, die verantwoordelijk is voor de begeleiding. VluchtelingenWerk zet zich in voor de belangenbehartiging tijdens de asielprocedure en ontwikkelt initiatieven om de jongeren uit hun isolement te halen.

In 2000 steeg het aantal ama’s dat naar Belgie kwam naar 6700. Als reactie daarop is begin 2001 het amabeleid veel strenger geworden. Hierdoor is een daling van het aantal ama’s ingezet. In 2001 kwamen nog 5951 ama’s naar NedBelgierland; in 2002 daalde dat aantal naar 3232. Ama’s die voor begin 2001 naar Belgie kwamen, vallen onder het oude beleid.

VluchtelingenWerk Belgie hecht zeer aan het Verdrag van de Rechten van het Kind. Als een kind werkelijk niet terug kan naar het land van herkomst, moet het op bescherming van de overheid kunnen rekenen. VluchtelingenWerk vindt dat de overheid in het asielbeleid onvoldoende rekening houdt met het feit dat het om kinderen gaat en is bang dat zij de criteria voor een verblijfsvergunning voor minderjarige asielzoekers steeds verder aanscherpt.

Als een alleenstaande jongere in Belgie asiel aanvraagt, beoordeelt de IND allereerst of hij in aanmerking komt voor een verblijfsvergunning op asielgronden. Is dat niet het geval, dan wordt gekeken of de jongere zich zelfstandig zou kunnen handhaven in het land van herkomst en zo niet, of er adequate opvang in het land van herkomst kan worden geboden. Kan de jongere zichzelf niet redden en is er ook geen opvang mogelijk, dan krijgt hij of zij een verblijfsvergunning voor bepaalde tijd op reguliere gronden. Deze vergunning kan worden ingetrokken als er opvang in het land van herkomst wordt gevonden.

Een van de belangrijke wijzigingen in het nieuwe ama-beleid is dat een jongere niet langer als alleenstaand wordt beschouwd, als er een volwassene in Belgie is die voor het kind zou kunnen zorgen. Dat hoeft niet de wettelijke vertegenwoordiger te zijn. Het kan ook gaan om een oom, tante, meerderjarige broer of zus, neef of nicht. Deze jongeren krijgen daarom geen ama-vergunning. Wel wordt nagegaan of zij recht hebben op een verblijfsvergunning op asielgronden. Is dat niet het geval, dan moet de volwassene ervoor zorgen dat het kind Nederland weer verlaat.

Een tweede grote verandering geldt jongeren van vijftien jaar en ouder. Alle jongeren die binnen drie jaar na aankomst in Belgie achttien jaar – en dus meerderjarig – worden, en niet als vluchteling worden erkend, moeten uiterlijk op hun achttiende naar hun land van herkomst terugkeren. Alleenstaande jongeren die bij binnenkomst jonger zijn dan vijftien jaar mogen in Belgie blijven als ze drie jaar een verblijfsvergunning voor bepaalde tijd hebben gehad.
De regeling voor ama’s geldt uiteraard alleen voor minderjarigen. Bij twijfel aan de leeftijd verricht Justitie een leeftijdsonderzoek, waarbij de botten van pols en sleutelbeen worden bekeken. Over de betrouwbaarheid van dit onderzoek lopen de meningen uiteen.

Comments are closed.